Những “vùng đất chết” nơi “phên giậu” Tổ quốc

Trong chuyến công tác cuối năm cùng Đại tá Vũ Anh Thắng, Trưởng phòng Công binh Quân khu tham gia kiểm tra và nghiệm thu các dự án rà phá BMVN trên tuyến biên giới Lạng Sơn, tôi mới hiểu được phần nào những gian nan vất vả của những người lính Công binh thời bình. Trên con đường tuần tra, sương sớm bảng lảng giăng kín triền núi biên cương, phủ một màu trắng đục lên những cánh rừng hồi, nương ngô còn đẫm hơi lạnh. Trong làn sương ấy, người lính công binh lặng lẽ bước đi, tay cầm máy dò BMVN, ánh mắt tập trung cao độ. Mỗi bước chân chậm rãi, chắc chắn, như đối diện với thử thách vô hình ẩn sâu dưới lòng đất. Những giọt mồ hôi thấm đẫm trên từng gương mặt người lính công binh sạm màu nắng, gió biên thùy. Giữa đất trời mờ sương ấy, dáng người lính hiện lên bình dị mà kiên cường, giữ bình yên cho từng tấc đất biên cương.

Là người được giao trực tiếp chỉ đạo, triển khai cho các đơn vị thực hiện Dự án,  Thiếu tướng Đỗ Văn Tuấn, Phó Tư lệnh Quân khu nhiều đêm trăn trở. Ông nói với chúng tôi mà như trăn trở với chính mình: Lạng Sơn và Cao Bằng là địa phương “phên giậu” phía Đông Bắc của Tổ quốc, nơi địa hình hiểm trở, núi non trùng điệp, từng là chiến trường ác liệt trong các cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng hậu quả của nó vẫn còn hiện hữu trên từng triền đồi, thung lũng, nương rẫy, bờ suối… Nhiều khu vực dọc tuyến biên giới vẫn tiềm ẩn nguy cơ từ BMVN sót lại, trở thành nỗi ám ảnh thường trực đối với người dân.

Những người lính công binh thực hiện dò gỡ mìn tại biên giới Lạng Sơn.

Thực hiện Nghị định số 18/2019/NĐ-CP ngày 1-2-2019 của Chính phủ về Quản lý và thực hiện hoạt động khắc phục hậu quả BMVN sau chiến tranh; Quân khu 1 được Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ thực hiện Dự án thành phần số 1: Rà phá BMVN trên tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc tại tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng và làm chủ đầu tư của Dự án này. Nhiệm vụ nặng nề, nhưng rất đỗi vinh quang, bởi mỗi mét đất, mỗi cánh rừng nơi biên cương khi được dọn sạch BMVN sẽ mang lại màu xanh nơi biên cương Tổ quốc.

Mặc cho cái giá lạnh tăng cường, những người lính Công binh vẫn cần mẫn, miệt mài dò gỡ, cắm cờ, khoanh vùng từng mét đất đã được làm sạch BMVN. Trung tá Thân Văn Hoạt, Phó tham mưu trưởng Lữ đoàn 575 trao đổi với chúng tôi: BMVN tồn lưu qua nhiều thời kỳ, nhiều chủng loại, nằm sâu dưới lòng đất hoặc lẫn trong đá, cây cối mục nát, khiến việc rà phá càng thêm phức tạp. Có những loại mìn chống bộ binh, đạn pháo, lựu đạn đã bị biến dạng theo thời gian nhưng vẫn còn nguyên khả năng sát thương. Cán bộ, chiến sĩ Công binh các đơn vị làm nhiệm vụ rà phá BMVN thường xuyên phải đối mặt với hiểm nguy rình rập. Mỗi tín hiệu phát ra từ máy dò kim loại đều khiến nhịp tim người lính chậm lại. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể trả giá bằng tính mạng.

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, việc làm của những người lính Công binh luôn đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, bản lĩnh vững vàng và tinh thần thép. Từ việc khảo sát địa hình, khoanh vùng nghi vấn, dò tìm, khai phá đến xử lý, hủy nổ… mỗi khâu đều tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật, an toàn. Có những ngày, họ phải làm việc hàng giờ liền dưới trời nắng như đổ lửa; có những đêm dựng lán tạm giữa rừng sâu, ăn vội bữa cơm dã chiến để kịp tiến độ nhiệm vụ.

Thiếu tá Lương Đức Dương, Trợ lý Công binh Trung đoàn 12, Sư đoàn 3, người trực tiếp chỉ huy lực lượng Công binh Sư đoàn thi công giai đoạn 3 khu vực gần mốc 1276 đến mốc 1277 thuộc thôn Bản Quầy, xã Kiên Mộc tỉnh Lạng Sơn chia sẻ: “Mỗi lần tiếp cận vật liệu nổ là một lần đối diện với hiểm nguy. Nhưng nghĩ đến việc sau khi xử lý xong, mảnh đất này sẽ an toàn để bà con canh tác, trẻ em có thể vui chơi, chúng tôi lại vững tin và quyết tâm hơn”. Sau nhiều tháng miệt mài cần mẫn, những người lính Công binh Sư đoàn đã rà phá hàng trăm loại BMVN; làm sạch diện tích 70ha theo hợp đồng để Quân khu bàn giao cho địa phương. 

Hồi sinh đất đai, mở đường phát triển

Giữa núi rừng biên cương xứ Lạng, trong cái nắng gắt mùa hè hay giá rét cắt da của mùa đông, hình ảnh những người lính công binh khoác trên mình bộ quân phục bạc màu, mang theo máy dò, cuốc xẻng, cờ tiêu đánh dấu… đã trở nên quen thuộc với đồng bào các dân tộc nơi đây. Kết quả của những ngày tháng gian khổ là hàng trăm ha đất được “làm sạch”, hàng nghìn quả BMVN được phát hiện và xử lý an toàn. Những “vùng đất chết” dần được hồi sinh, khoác lên mình diện mạo mới.

Tại nhiều xã biên giới của Lạng Sơn, sau khi được rà phá bom mìn, đất đai đã được đưa vào sản xuất nông nghiệp, trồng rừng, xây dựng các công trình dân sinh, đường giao thông nông thôn, trường học, trạm y tế. Người dân yên tâm bám đất, bám bản, ổn định cuộc sống, góp phần giữ vững chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.

Có mặt sớm để phối hợp với đơn vị chuẩn bị tại lễ bàn giao “đất sạch” cho địa phương, đồng chí Mã Thị Hiển, Phó Chủ tịch UBND xã Kiên Mộc, tỉnh Lạng Sơn không giấu được niềm vui cho biết: Là địa phương nhận bàn giao diện tích “đất sạch” lớn nhất với 406ha diện tích đất đai bị bỏ hoang trong nhiều năm vì lo sợ tai nạn. Những cánh rừng không dám khai thác, những thửa ruộng không thể canh tác, những công trình dân sinh, hạ tầng giao thông phải trì hoãn vì “chưa sạch bom mìn”. Đó là những “vùng đất chết” - không chỉ bởi sự nguy hiểm cận kề, mà còn bởi sự ngưng trệ phát triển, nghèo khó kéo dài. Nay nhận bàn giao từ Bộ Tư lệnh Quân khu 1 diện tích “đất sạch” này, địa phương chúng tôi rất vui mừng và đánh giá cao sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo của Thủ trưởng Quân khu 1, nhất là sự vào cuộc nhiệt tình, trách nhiệm của những người lính Công binh Sư đoàn 3, Lữ đoàn Công binh 575 cùng các đơn vị Công binh toàn quân đã về giúp địa phương. Các anh đã không quản khó khăn, gian khổ thậm chí là mồ hôi, xương máu để mang lại bình yên để bà con canh tác, phát triển kinh tế, xã hội.  

Xã Mẫu Sơn được nhận bàn giao 150ha “đất sạch”, địa phương chúng tôi rất vui vì có thêm diện tích đất để bà con canh tác, phát triển sản xuất, nâng cao chất lượng đời sống. Diện tích đất này địa phương sẽ triển khai cho đồng bào các xóm bản trồng cây thảo quả và dược liệu kết hợp với trồng cây lâm nghiệp, phủ xanh đất trống đồi núi trọc để tạo kế sinh nhai bền vững cho đồng bào nơi gian khó. Việc làm lặng thầm của những chiến sĩ Công binh không chỉ mang ý nghĩa nhân đạo sâu sắc, mà còn tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh trên tuyến biên giới chiến lược, ông Hoàng Vĩnh Hưng, Chủ tịch UBND xã Mẫu Sơn phấn khởi chia sẻ.

Cũng như nhiều địa phương khác của tỉnh Lạng Sơn khi được Bộ Tư lệnh Quân khu bàn giao diện tích “đất sạch” cho đồng bào canh tác phát triển kinh tế-xã hội, Ông Nguyễn Văn Hanh, Phó Chủ tịch xã Đồng Đăng phấn khởi: “Địa phương chúng tôi rất biết ơn Đảng, Nhà nước và Quân đội đã có những chính sách và việc làm thật ý nghĩa giúp địa phương vơi đi những nỗi đau mang tên “bom mìn” còn sót lại. Những người lính Công binh đã không quản hiểm nguy lặng thầm cống hiến, viết nên bản anh hùng ca không lời. Mỗi mảnh đất được hồi sinh là một chiến công; mỗi nụ cười yên tâm của người dân là phần thưởng cao quý nhất đối với những người lính “Bộ đội Cụ Hồ”.

Mô hôi, công sức của những người lính công binh được khẳng định bằng những con số biết nói: BMVN sau nhiều công sức bộ đội đã rà phá tổ chức hủy nổ tại chỗ gồm 7.987 quả; số còn lại: 11.136 vật nổ, được thu gom và hủy nổ tập trung tại Thao trường hủy nổ Bộ CHQS tỉnh Lạng Sơn. Tổng diện tích bàn giao đất sạch cho các địa phương thuộc tỉnh Lạng Sơn trong 3 đợt là 1.614,01ha. 

Giữa nhịp sống sôi động của thời bình, vẫn có những con người lặng lẽ bước vào nơi hiểm nguy để giữ gìn sự sống. Những người lính công binh Quân khu và các đơn vị - với trí tuệ, bản lĩnh và trái tim nhân hậu – đã và đang hồi sinh những “vùng đất chết”, góp phần xây dựng biên cương Tổ quốc ngày càng vững chắc, giàu đẹp. Họ không chỉ rà phá bom mìn, mà còn rà phá những nỗi lo âu, sợ hãi còn sót lại sau chiến tranh; không chỉ mở đường cho phát triển, mà còn gieo mầm niềm tin và hy vọng nơi tuyến đầu Tổ quốc. Và chính từ những bước chân thầm lặng ấy, tương lai bình yên đang được vun đắp bền bỉ trên từng tấc đất biên cương Tổ quốc.