Thanh niên tình nguyện nhập ngũ phường Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh háo hức chờ ngày lên đường.

Năm 2026 là năm đầu tiên các địa phương trong cả nước, trong đó có Quân khu 1 tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ theo sự vận hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Toàn bộ quy trình tuyển quân được giao cho cấp xã tổ chức thực hiện, đây là điểm mới vừa tạo điều kiện để cấp xã chủ động hơn nhưng cũng đặt ra yêu cầu nâng cao trình độ quản lý, điều hành và phối hợp giữa các lực lượng, tổ chức, đoàn thể.

Trong điều kiện mới, công tác tuyển quân không chỉ đổi mới về phương thức điều hành và kiểm soát mà đòi hỏi sự chủ động, sáng tạo và trách nhiệm của cơ sở. Theo đó, UBND tỉnh trực tiếp chỉ đạo cấp xã thực hiện toàn bộ quy trình tuyển quân; Bộ CHQS tỉnh là cơ quan thường trực Hội đồng NVQS tỉnh; các Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực tham gia Hội đồng NVQS cấp tỉnh và cấp xã để tăng cường nắm nguồn, kiểm tra, giám sát.

Quân khu có vai trò chỉ đạo thống nhất trên địa bàn, ban hành kế hoạch, hướng dẫn quy trình, phân bổ chỉ tiêu, tổ chức tập huấn nghiệp vụ và kiểm tra tiến độ. Cơ quan chức năng của Quân khu phối hợp lực lượng công an, y tế và các địa phương rà soát nguồn, bảo đảm tính đồng bộ trong phân nhóm công dân, hồ sơ lý lịch, tiêu chuẩn sức khỏe và công tác phúc tra trước khi khám tuyển. Đặc biệt, trong bối cảnh vận hành chính quyền hai cấp, Quân khu là đầu mối giải quyết các vướng mắc nghiệp vụ phát sinh, điều hòa chỉ tiêu giữa các tỉnh, bảo đảm chất lượng tuyển quân đi đôi với ổn định địa bàn.

Thiếu tướng Hoàng Văn Năm, Phó Tham mưu trưởng Quân khu cho biết: Năm 2026 công tác tuyển quân có nhiều yêu cầu mới, nhất là việc giao nhiệm vụ trực tiếp cho cấp xã. Vì vậy, ngay từ cuối năm 2025, Quân khu đã chỉ đạo các tỉnh kiện toàn Hội đồng NVQS, hoàn thiện văn bản hướng dẫn, tổ chức tập huấn nghiệp vụ tuyển quân cho cán bộ cơ sở, đồng thời yêu cầu các tỉnh thực hiện tròn khâu thâm nhập “3 gặp, 4 biết”, coi đây là giải pháp nâng cao chất lượng và hạn chế sai sót từ đầu.

Ở các địa phương, để bảo đảm tính đồng bộ, Hội đồng NVQS cấp xã kịp thời kiện toàn Hội đồng NVQS, triển khai kế hoạch rà duyệt, sơ tuyển, khám tuyển chặt chẽ, thống nhất, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền Luật NVQS qua loa truyền thanh, mạng xã hội, xe thông tin lưu động và các kênh thông tin đại chúng truyền thống. Địa bàn rộng, số lượng công dân tham gia khám tuyển lớn nên nhiều xã tổ chức xe đưa đón thanh niên tới điểm khám tuyển theo hình thức tập trung, bảo đảm tiết kiệm nhân lực và thời gian.

Thực tiễn triển khai tại tỉnh Thái Nguyên cho thấy hiệu quả của bước chủ động này. Tại xã Tràng Xá, cấp ủy, chính quyền và Hội đồng NVQS xã sớm kiện toàn tổ chức và thống nhất quy trình. Địa phương rà soát 250 thanh niên trong độ tuổi, sơ tuyển 195 thanh niên và lựa chọn 135 thanh niên đủ điều kiện khám tuyển. Công tác tuyên truyền được tiến hành đồng bộ, minh bạch và có sự phối hợp chặt chẽ giữa quân sự, công an và các đoàn thể.

Cùng với Tràng Xá, xã Yên Trạch cũng hoàn thành sớm khâu thâm nhập “3 gặp, 4 biết”. Đây là bước then chốt nhằm nắm chắc tư tưởng, nguyện vọng và điều kiện gia đình của thanh niên, giúp địa phương chủ động bố trí đơn vị nhận quân phù hợp, hạn chế phát sinh và nâng cao chất lượng tuyển quân ngay từ cơ sở. Mặc dù địa bàn rộng, đường sá đi lại khó khăn, có hộ gia đình cách trung tâm xã hàng giờ đường đèo. Tuy vậy, cán bộ quân sự, công an và các đoàn thể đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, không quản ngại khó khăn, hoàn thành chức năng nhiệm vụ được giao.

Tìm hiểu thực tế công tác tuyển quân tại tỉnh Bắc Ninh cũng cho thấy những kết quả đáng ghi nhận trong năm đầu cấp xã thực hiện “tròn khâu”. Năm 2026, toàn tỉnh có gần 134.000 công dân trong độ tuổi nhập ngũ, trong đó hơn 47.000 công dân đủ điều kiện sơ tuyển sức khỏe tại xã, phường. Trên cơ sở rà soát nguồn, địa phương chủ động xây dựng kế hoạch sơ tuyển, phúc tra, đôn đốc quân số, bảo đảm công dân có mặt đúng thời gian quy định và không để xảy ra hiện tượng khám thay, khám hộ. Hội đồng NVQS các xã, phường dựa trên cơ sở dữ liệu dân cư do lực lượng công an cung cấp để đối chiếu, phân nhóm, lập danh sách công dân trong độ tuổi nhập ngũ, bảo đảm khách quan, công bằng ngay từ thôn, khu phố. Công tác sơ tuyển được xác định là một trong những khâu quan trọng nhất bởi ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng và chỉ tiêu giao quân. Với chỉ tiêu được giao trong năm 2026 tuyển chọn hơn 5.000 công dân, tỉnh Bắc Ninh thực hiện tốt phương châm “tuyển người nào chắc người đó”, chuẩn bị chu đáo cơ sở vật chất, bố trí lực lượng cán bộ làm nhiệm vụ sơ tuyển, đồng thời Bộ CHQS tỉnh và các Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực tăng cường kiểm tra, hướng dẫn, khắc phục kịp thời vướng mắc phát sinh.

Thực tế cho thấy mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã tăng tính chủ động cho cơ sở, rút ngắn quy trình tuyển quân, tuy vậy, để hoàn thành tốt nhiệm vụ tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ năm 2026 và những năm tiếp theo, Quân khu yêu cầu cơ quan quân sự địa phương tiếp tục quán triệt nghiêm túc các văn bản quy định, chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền và Hội đồng NVQS, tổ chức quản lý công dân sau sơ tuyển, khám tuyển chặt chẽ, công khai, dân chủ, đúng luật, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức công dân trong độ tuổi nhập ngũ. Sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành và đặc biệt là ý thức trách nhiệm của mỗi công dân trong độ tuổi chính là động lực để các địa phương tiếp tục nâng cao chất lượng tuyển quân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.