Giờ học giáo dục QPAN của học sinh lớp 11A7, Trường THPT Gang Thép diễn ra sôi nổi trên bãi tập. Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh trực tiếp thực hành các động tác đội ngũ, rèn luyện tác phong, nền nếp và làm quen với những yêu cầu mang tính kỷ luật của môi trường quân ngũ. Để động tác được thực hiện đúng nhịp, đúng khẩu lệnh, mỗi cá nhân phải biết điều chỉnh mình trong đội hình chung. Những bài tập tưởng như đơn giản trở thành quá trình rèn luyện sự tập trung, tính kiên trì và tinh thần đồng đội. Em Trương Yến Nhi, học sinh lớp 11A7, Trường THPT Gang Thép chia sẻ: “Ban đầu, em nghĩ môn học này chủ yếu là những bài lý thuyết khô khan, hay phải luyện tập dưới trời nắng nóng. Nhưng sau khi được trải nghiệm thực tế, em nhận thấy môn giáo dục QPAN đã giúp em rèn luyện rất nhiều về tính kỷ luật, ý thức tập thể và tác phong của bản thân”.

Thay đổi trong nhận thức của học sinh là kết quả đáng chú ý của việc đổi mới dạy học bộ môn giáo dục QPAN. Khi kiến thức được chuyển hóa thành trải nghiệm, những yêu cầu về kỷ luật, trách nhiệm và tinh thần tập thể trở nên gần gũi, thiết thực hơn.

Học sinh Trường THPT Gang Thép Thái Nguyên thực hành tháo lắp súng.

Đổi mới cách dạy

Giai đoạn THPT tác động nhiều tới quá trình hình thành nhân cách và thế giới quan cho học sinh. Vì vậy, giáo dục QPAN không chỉ dừng ở truyền đạt kiến thức mà cần giúp các em hiểu và biết vận dụng những điều đã học vào thực tiễn. Tại Trường THPT Lương Ngọc Quyến, việc đổi mới phương pháp được thực hiện theo hướng tăng tính trực quan, thực hành và trải nghiệm. Các nội dung về đường lối QPAN của Đảng, lịch sử, nghệ thuật quân sự Việt Nam hay những vấn đề an ninh phi truyền thống được hỗ trợ bằng sơ đồ tư duy, video tư liệu, bài tập tương tác và học liệu số. Giáo viên chủ động xây dựng bài giảng điện tử, sử dụng hình ảnh, video, mô phỏng trực quan đối với các nội dung lịch sử, kỹ thuật quân sự, sơ cấp cứu, tháo lắp súng... Nhờ đó, những kiến thức QPAN trở nên dễ tiếp cận hơn với học sinh.

Thầy giáo Triệu Văn Lâm, giáo viên Tổ Ngoại ngữ - QPAN, Trường THPT Lương Ngọc Quyến cho biết: “Dựa trên nền tảng học liệu số, chúng tôi xây dựng những bài giảng khoa học, trực quan để học sinh dễ tiếp thu nội dung, đồng thời gắn kiến thức với các nội dung thực hành ngoài thao trường, bãi tập, qua đó nâng cao chất lượng học tập”.

Điểm quan trọng của đổi mới không nằm ở việc đưa thêm công nghệ vào lớp học, mà ở chỗ làm cho học sinh chủ động hơn trong tiếp nhận và vận dụng kiến thức. Từ phòng học đến thao trường, quá trình học tập được nối liền giữa lý thuyết và thực hành, giữa nhận thức và hành động.

Từ bài học đến trách nhiệm

Nếu đổi mới phương pháp tạo hứng thú học tập thì những giá trị được hình thành sau mỗi giờ học mới là điều có ý nghĩa lâu dài. Trong chương trình giáo dục QPAN, những nội dung về truyền thống dựng nước, giữ nước, bảo vệ chủ quyền biên giới, biển, đảo của Tổ quốc giúp học sinh hiểu hơn về lịch sử dân tộc và sự hy sinh của các thế hệ cha anh. Từ đó, lòng yêu nước từng bước được chuyển thành ý thức, trách nhiệm trong học tập và cuộc sống. Em Nguyễn Nhật Long, học sinh lớp 12A9, Trường THPT Lương Ngọc Quyến chia sẻ: “Các tiết học về truyền thống dân tộc khơi dậy trong em lòng yêu nước sâu sắc, từ đó hình thành ý thức bảo vệ Tổ quốc. Nếu đủ điều kiện, em sẵn sàng nhập ngũ, bởi đây là cơ hội tốt để em đóng góp công sức của mình cho Tổ quốc”.

Với học sinh, trách nhiệm với Tổ quốc trước hết được thể hiện từ những việc gần gũi: Chấp hành pháp luật, kỷ luật; sống có trách nhiệm với gia đình, nhà trường và cộng đồng; chủ động học tập, rèn luyện; biết cảnh giác trước những thông tin sai lệch, xấu, độc trên không gian mạng. Giáo dục QPAN đồng thời trang bị cho các em những kỹ năng thiết thực như sơ cứu, phòng vệ, ứng phó với thiên tai, thảm họa và các tình huống khẩn cấp. Những kiến thức, kỹ năng ấy giúp học sinh nâng cao khả năng tự bảo vệ và hỗ trợ người khác khi cần thiết.

Với 32 lớp, gần 1.500 học sinh, Trường THPT Gang Thép xác định giáo dục QPAN là một bộ phận quan trọng trong giáo dục toàn diện. Thầy giáo Dương Xuân Hải, Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh: “Giáo dục QPAN không phải chỉ để học sinh biết, mà còn giúp các em hiểu, được trải nghiệm và từng bước hình thành trách nhiệm đối với Tổ quốc”. Để nâng cao chất lượng môn học, các nhà trường trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên tiếp tục quan tâm xây dựng đội ngũ giáo viên, bảo đảm cơ sở vật chất, thao trường, trang thiết bị; đồng thời đổi mới phương pháp, tăng cường thực hành và trải nghiệm.

Giờ học giáo dục QPAN có thể bắt đầu từ một bài giảng, một đoạn phim tư liệu hay xử lý một tình huống trên bãi tập. Giá trị của giờ học không chỉ nằm ở lượng kiến thức học sinh ghi nhớ, mà ở sự chuyển biến trong nhận thức và hành động. Khi lý thuyết đi đôi với thực hành, kiến thức được gắn với trải nghiệm và trách nhiệm, giáo dục QPAN trở thành một phần thiết thực của quá trình giáo dục toàn diện. Từ mái trường, những công dân trẻ được trang bị hành trang về kiến thức, kỹ năng và ý thức trách nhiệm, để sẵn sàng đóng góp sức mình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.