Đoàn An điều dưỡng 16 tổ chức giao ban triển khai nhiệm vụ. Ảnh: CTV

Ngày đầu thành lập, Đội An điều dưỡng 16 đóng quân tại Dốc Đồn, thị xã Lạng Sơn (nay là TP Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn). Đội được biên chế 14 cán bộ, nhân viên, do đồng chí Hoàng Bạch làm đội trưởng. Đội gồm Ban chỉ huy và hai bộ phận Hậu cần và Hành chính. Giai đoạn này, quân đội bước vào xây dựng theo hướng chính quy, hiện đại; cơ quan Quân khu và các phòng, ban, đơn vị trực thuộc được kiện toàn tương đối đầy đủ để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ.

Thực hiện sự lãnh đạo, chỉ đạo của Thường vụ Quân khu ủy, hướng dẫn trực tiếp của Phòng Chính trị, Đội đã nhanh chóng ổn định tổ chức lực lượng, tiến hành giáo dục chính trị, tư tưởng, xác định trách nhiệm cho cán bộ, chiến sĩ, triển khai nhiệm vụ đón tiếp, an dưỡng cán bộ. Đợt đầu tiên, sau khi ổn định doanh trại, Đội vinh dự được đón 76 cán bộ, chiến sĩ tiêu biểu của các đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tiễu phỉ tại địa bàn các tỉnh miền núi phía Bắc về điều dưỡng kết hợp rút kinh nghiệm. Trong điều kiện đơn vị mới thành lập, cán bộ, chiến sĩ của Đội đã đoàn kết nêu cao khẩu hiệu: “Tất cả cho nhiệm vụ an dưỡng, phục vụ cán bộ, chiến sĩ, tất cả vì đồng chí, đồng đội”, chăm sóc tốt nhất đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ về an dưỡng. 

Nhà khách Đoàn An điều dưỡng 16.

Cũng thời gian này, quân và dân miền Bắc đang hăng hái thi đua trên các lĩnh vực lao động sản xuất, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, thiết thực lập thành tích chào mừng Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng. Cùng với phong trào chung, Bộ tư lệnh Quân khu Việt Bắc phát động phong trào thi đua với chủ đề: “Cờ ba nhất” (Giỏi nhất, đều nhất và nhiều nhất) chào mừng Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân khu lần thứ nhất. Đội đã nhanh chóng cụ thể hóa phong trào thi đua ba nhất tại đơn vị là: “Đoàn kết giúp nhau tốt nhất”, “Phục vụ chu đáo, tận tình nhất” và “Phục vụ được nhiều người nhất”. Phong trào được cán bộ, chiến sĩ toàn đơn vị hưởng ứng nhiệt tình, sôi nổi. Nhiều đồng chí tích cực, chủ động cải tiến món ăn, học hỏi thêm cách chế biến lương thực, thực phẩm, vệ sinh sạch sẽ... làm cho cán bộ, chiến sĩ được an, điều dưỡng hài lòng và từ đó truyền thống “Năng động, sáng tạo, đoàn kết tốt, phục vụ tốt” của Đội cũng dần được hình thành.

Phục vụ tốt các hội nghị của Quân khu.

Ngày 5-8-1964, Mỹ dựng nên sự kiện “Vịnh Bắc Bộ”, bắt đầu cho máy bay ném bom phá hoại miền Bắc nước ta. Quán triệt mệnh lệnh chiến đấu của Quân khu, Đội tiến hành công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ về bản chất hiếu chiến của đế quốc Mỹ, nâng cao tinh thần cảnh giác, SSCĐ, không để bị động bất ngờ. Đồng thời, xác định quyết tâm vừa đảm bảo an toàn, phục vụ tốt vừa tham gia chống chiến tranh phá hoại của địch. Để đảm bảo an toàn, Đội tổ chức đào hàng trăm hầm trú ẩn cho đơn vị và cho cán bộ, chiến sĩ về an, điều dưỡng tại đây. Lúc này, các đơn vị chiến đấu phát triển nhiều hơn, Đội đã đón, phục vụ hàng ngàn lượt cán bộ đến nghỉ dưỡng, phục hồi sức khỏe sau khi chiến đấu bảo đảm chất lượng, hiệu quả.

Sau khi Chiến dịch Hồ Chí Minh 1975 toàn thắng, đất nước thống nhất, lượng cán bộ, chiến sĩ hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu chuyển ra Quân khu khá nhiều, đặt ra cho công tác an, điều dưỡng nhiệm vụ nặng nề hơn. Ngày 7-1-1977, Bộ tư lệnh Quân khu ra quyết định số 19/A-QL: “Đổi tên và nâng cấp từ Đội an điều dưỡng 16 thành Đoàn an điều dưỡng 16” (tương đương cấp trung đoàn) thuộc Hậu cần Quân khu quản lý, có nhiệm vụ đón nhận, bảo đảm an dưỡng cho cán bộ quân đội với số lượng từ 150 đến 200 lượt người/đợt. Từ đó đến nay, Đoàn nhiều lần được điều chuyển giữa Cục Chính trị và Cục Hậu cần theo tình hình nhiệm vụ và từ ngày 19-12-1988 đến nay trực thuộc Cục Chính trị. 

Nhằm đáp ứng nhu cầu an, điều dưỡng ngày càng cao, đầu năm 1978, Bộ tư lệnh Quân khu quyết định điều Đoàn An điều dưỡng 16 về đóng quân tại thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh, tiếp quản lại doanh trại của Trung đoàn pháo cao xạ 272. Nơi đây vừa rộng rãi, thoáng mát, vừa gần biển, tiếp tế, khai thác thực phẩm tốt hơn, phù hợp với đối tượng được an, điều dưỡng. Tuy nhiên, vị trí này ở xa Quân khu và các đơn vị đi lại khó khăn, hơn nữa Quốc hội cũng có ý định điều chỉnh địa giới hành chính và phân chia lại các Quân khu. Nên tháng 8-1978, Đoàn An điều dưỡng 16 lại được lệnh di chuyển về đóng quân tại xã Tân Thái, huyện Đại Từ, tỉnh Bắc Thái (nay là tỉnh Thái Nguyên). 

Tháng 2-1979, cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc nổ ra, lượng cán bộ, chiến sĩ về Đoàn an, điều dưỡng khá lớn. Đoàn vừa tiếp tục củng cố, xây dựng doanh trại vừa làm tốt công tác phục vụ các hội nghị, các đợt tập huấn, đồng thời đón cán bộ về an, điều dưỡng. Thời gian này, LLVT Quân khu phát triển với số lượng lớn, ngoài các đơn vị trực thuộc, còn có 2 Quân đoàn (Quân đoàn 14 và Quân đoàn 26) và 1 Sở chỉ huy bổ trợ phòng ngự trên tuyến biên giới, đời sống của nhân dân cũng như LLVT hết sức khó khăn. Công tác hậu cần của Quân khu tập trung ưu tiên cho phía trước, kinh phí đảm bảo cho Đoàn và công tác an dưỡng rất ít, chế độ an, điều dưỡng của cán bộ rất khiêm tốn. Trước tình hình đó, Đoàn đã phát động cán bộ, nhân viên tích cực tăng gia, chăn nuôi cải thiện đời sống và đẩy mạnh công tác chế biến lương thực, thực phẩm, cải tiến món ăn, phục vụ bộ đội. Cán bộ, chiến sĩ được nghỉ an dưỡng và về dự các hội nghị tổ chức tại Đoàn đều được phục vụ chu đáo, tận tình.

Từ năm 1986 đến nay, thực hiện đường lối đổi mới, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có những bước tiến quan trọng; đời sống của nhân dân và LLVT ngày càng được cải thiện, công tác an, điều dưỡng cũng dần được nâng cấp cả về chế độ, tiêu chuẩn, doanh trại, phương tiện, cơ sở vật chất. Theo Quyết định số 235/QĐ-TM ngày 13-3-2004 của Tổng Tham mưu trưởng, Đoàn An điều dưỡng 16 được biên chế là Đoàn loại 2, được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất theo quy định. Hiện nay, Đoàn có tổng số 140 phòng nghỉ, có thể phục vụ được 280 lượt người/đợt; bến tàu phục vụ khách tham quan, du lịch trên Hồ Núi Cốc gồm 3 tàu thủy, 1 ca nô; hằng năm đón, phục vụ trên 10.000 lượt khách đến nghỉ dưỡng, tham quan du lịch. 

Tàu du lịch Đoàn An điều dưỡng 16 đưa khách tham quan Hồ Núi Cốc (Thái Nguyên).

Với chức năng, nhiệm vụ được giao, cấp ủy, Ban chỉ huy Đoàn đã lãnh đạo, chỉ đạo đơn vị quán triệt sâu sắc nhiệm vụ chính trị được giao, thường xuyên giáo dục, động viên cán bộ, nhân viên trong đơn vị khắc phục khó khăn, nêu cao tinh thần trách nhiệm, thái độ trong công tác phục vụ, chủ động sáng tạo, không ngừng đổi mới phong cách, tác phong công tác để nâng cao chất lượng phục vụ an dưỡng cả vật chất và tinh thần. Với phương châm phục vụ: “Khách đến đón tiếp niềm nở, khách ở phục vụ tận tình, khách về mọi bề chu đáo”, cán bộ đến nghỉ dưỡng và các hội nghị của các cấp tổ chức tại Đoàn luôn đạt và vượt chỉ tiêu của Bộ Quốc phòng giao. Đặc biệt, Đoàn đã vinh dự được đón tiếp nhiều đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước và quân đội đến tham quan và nghỉ dưỡng; phục vụ hàng chục vạn lượt cán bộ an dưỡng, hàng nghìn hội nghị của Bộ Quốc phòng và Quân khu. 

Với những thành tích đã đạt được, Đoàn An điều dưỡng 16 đã được tặng thưởng  1 bằng khen của Bộ Quốc phòng, 1 bằng khen của Bộ Giáo dục - Đào tạo, nhiều năm liền được Quân khu tặng Cờ thi đua và đạt danh hiệu “Đơn vị Quyết thắng”, cùng nhiều giấy khen, bằng khen, nhiều đồng chí được tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua, Chiến sĩ tiên tiến...

Thượng tá NGUYỄN VĂN CƯỜNG, Đoàn trưởng Đoàn An điều dưỡng 16