Những lá thư của hai liệt sĩ Nguyễn Thọ Công và Nguyễn Thọ Chính.      Ảnh: QUANG THẮNG 

"Gia đình tôi có 8 anh chị em, trong đó hai anh trai Nguyễn Thọ Công (sinh năm 1947) và Nguyễn Thọ Chính (sinh năm 1953) là liệt sĩ, hy sinh tại mặt trận phía Nam trước năm 1975. Mẹ tôi là Nguyễn Thị Lợi, sinh năm 1923, được tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Do tuổi cao, sức yếu nên Bộ CHQS tỉnh Thái Nguyên nhận mẹ là mẹ đỡ đầu, thường xuyên cử quân y ra thăm khám" - ông Nguyễn Thọ Dũng bồi hồi kể.

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, hai người con trai của bà Nguyễn Thị Lợi lần lượt lên đường ra mặt trận. Đồng chí Nguyễn Thọ Công nhập ngũ năm 1970 khi đã có vợ con. Từ tháng 5-1971, đồng chí bắt đầu hành quân vào chiến trường Quân khu 5. Đồng chí Nguyễn Thọ Chính nhập ngũ năm 1971, sau khi hoàn thành khoá huấn luyện tân binh, đồng chí đi B và đóng quân tại Tiểu đoàn 200C đặc công, Quân khu 6 (nay là Quân khu 5).

Ở nơi quê hương, do đế quốc Mỹ leo thang phá hoại, gia đình bà Nguyễn Thị Lợi phải sơ tán nhiều lần, bà và chồng làm nhiều công việc, cùng nhau chăm sóc mẹ già và nuôi các con nhỏ. Giống như bao gia đình khác, gia đình bà Lợi giữ liên lạc với hai con trai đi kháng chiến qua những bức thư. 

Trong lá thư kể về bước ngoặt của đời quân ngũ, gửi trọn niềm vui, lý tưởng và sự lạc quan, đồng chí Nguyễn Thọ Chính viết: “Con được kết nạp Đảng rồi bố mẹ, còn gì vinh dự hơn khi được kết nạp Đảng giữa núi rừng Trường Sơn. Hiện con đang ở Bình Thuận, vừa tham gia những trận đánh đầu tiên trong đời quân ngũ, tuy mới mẻ, kinh nghiệm ít nhưng đánh rất tốt, tiêu diệt được nhiều địch. Hiện giờ chúng con chuẩn bị đánh những trận khác, chắc chắn hiệu suất sẽ cao hơn, thắng lợi sẽ giòn giã hơn, hoà chung với khí thế của toàn miền Nam đang trên đà thắng lợi”.

Trên đường hành quân vào miền Nam, đồng chí Nguyễn Thọ Công trải qua không ít khó khăn, thử thách: “Con vừa trải qua 1 trận sốt rét, nay may sức khoẻ đã ổn định. Ở đây bệnh sốt rét đang hoành hành, đồng đội gục liên tục, nên những người khoẻ càng vất vả, chia sẻ mang vác, khiêng cáng cho nhau. Thời tiết, địa hình cũng không thuận lợi, mưa kéo dài khiến bộ đội ta đi 1 bước trơn, 1 bước ngã"...

Trước hoàn cảnh ấy, ngoài sự động viên của đồng đội, tình cảm gia đình, quê hương chính là động lực giúp anh vượt qua tất cả để hoàn thành nhiệm vụ: “Những lúc này con lại càng nhớ tới gia đình, quê hương biết bao! Từ lúc con ra đi con luôn nhớ lời dạy của bố mẹ, nên từng bước con đi dù có gian khổ, ác liệt đến mấy con cũng vượt qua, con luôn phấn đấu và rèn luyện xứng đáng là người con trung với Đảng, hiếu với dân, xứng đáng là con của bố mẹ, anh của các em”.

Cũng như anh trai, thư của đồng chí Nguyễn Thọ Chính viết luôn thể hiện tinh thần lạc quan, hy vọng. Trong bức thư viết tại Bình Thuận tháng 10-1974, Nguyễn Thọ Chính trăn trở về những điều chưa làm được và gửi gắm niềm tin, hy vọng: “Kinh tế gia đình còn khó khăn. Bố mẹ thì ngày càng già, yếu. Con rất tiếc rằng trước khi đi bộ đội chưa làm được gì để bố mẹ đỡ vất vả mà trái lại bố mẹ phải vất vả nuôi con trưởng thành như ngày hôm nay. Nhưng con tin rằng tình cảm gia đình hoà thuận, hạnh phúc sẽ là nguồn động lực của bố mẹ. Hy vọng các em sẽ ngày một lớn, sẽ hiểu biết, sẽ thay thế anh Công, anh Chính để xây dựng gia đình, báo hiếu bố mẹ”. 

Đại diện Bảo tàng LLVT Việt Bắc-Quân khu 1 đón nhận những lá thư do ông Nguyễn Thọ Dũng (thứ hai, từ trái sang) hiến tặng.      Ảnh: QUANG THẮNG

Ông Nguyễn Thọ Dũng xúc động kể: Đã 1 thời gian rất dài sau khi nhận lá thư này, bố mẹ tôi ngày nào cũng mở ra xem và mong ngóng thông tin của anh, lúc đó họ chẳng ngờ rằng, đây là lá thư cuối cùng”.

Cuối tháng 10-1974, trong trận đánh với quân Mỹ tại cao điểm Lồ Ô (tỉnh Bình Thuận), đồng chí Nguyễn Thọ Chính đã tiến sâu vào sào huyệt địch, chiến đấu anh dũng. Anh bị địch bao vây và bắn 2 viên đạn vào ngực. Trước sự hy sinh của Nguyễn Thọ Chính và 5 đồng chí khác, đồng đội đã dũng cảm tiến lên quyết chiến với địch và chiến thắng giòn giã. 

Tháng 1-1975, trong khi làm nhiệm vụ trinh sát cùng đồng đội tại chiến trường Quảng Nam, đồng chí Nguyễn Thọ Công cũng không may bị địch tập kích và hy sinh. Lúc đó, đồng chí mang quân hàm Thiếu uý, là Trung đội trưởng của đơn vị trinh sát hoá học.

Năm 1976, gia đình bà Nguyễn Thị Lợi nhận được giấy báo tử của hai con trai, cách nhau đúng một tháng. “Chỉ trong một tuần, tóc mẹ tôi bạc trắng hết. Đau xót không thể nói thành lời. Đến nay, gia đình tôi đã tìm thấy hài cốt của hai anh và mang về quê hương an táng”, ông Nguyễn Thọ Dũng kể.

Với những cống hiến và sự hy sinh cao cả, hai liệt sĩ Nguyễn Thọ Chính và Nguyễn Thọ Công được Đảng, Nhà nước trao tặng Bằng Tổ quốc ghi công và nhiều phần thưởng cao quý khác. Hai mươi lá thư của hai liệt sĩ được gia đình hiến tặng cho Bảo tàng LLVT Việt Bắc-Quân khu 1 với mong muốn giữ gìn và phát huy giá trị cho thế hệ mai sau.