Phân đội Pháo tự hành BM-21 bắn đạn thật trong diễn tập. Ảnh: BÙI HIỆP

Ngay sau khi thành lập, Lữ đoàn nhanh chóng điều chỉnh quân số, ổn định tổ chức biên chế, chuẩn bị thao trường, bắt tay ngay vào huấn luyện, SSCĐ. Ngày 5-5-1981, lực lượng quân sự của đối phương ngang nhiên lấn chiếm trái phép bình độ 400 khu mốc 25, 26 của ta thuộc huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn. Quân khu đã báo động SSCĐ, giao nhiệm vụ cho Lữ đoàn sử dụng lực lượng tham gia tác chiến. Hội nghị Đảng ủy Lữ đoàn diễn ra hết sức khẩn trương, thống nhất giao nhiệm vụ cho Tiểu đoàn 1 cơ động chiến đấu. Thời gian gấp rút, vì vậy đơn vị vừa ổn định tổ chức biên chế, bổ sung lực lượng vừa nhanh chóng chuẩn bị phương tiện, vật tư, trang thiết bị, lương thực, thực phẩm, tổ chức hành quân vượt quãng đường trên 200km vào vị trí tập kết làm công tác chuẩn bị chiến đấu. 

9 giờ ngày 16-5-1981, Tiểu đoàn 1 bắt đầu nổ súng vào trận địa cối của đối phương ở phía Đông Bắc Bình độ 400, Điểm cao 512 thuộc huyện Cao Lộc. Tại đây, đã diễn ra các trận đánh ác liệt. Mặc dù địa hình phức tạp, lực lượng non trẻ, trình độ kỹ, chiến thuật còn hạn chế, nhiều cán bộ, chiến sĩ chưa qua chiến đấu. Song, với ý chí quyết chiến, quyết thắng, pháo binh của ta liên tiếp chế áp, tiêu diệt trận địa cối, mục tiêu bộ binh lộ và sở chỉ huy của địch, kịp thời chi viện cho bộ binh ta tiến công tiêu diệt địch. Sau 7 giờ đọ sức quyết liệt, cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 1 chiến đấu mưu trí, ngoan cường, đã bắn trúng, bắn đúng thời cơ. Hàng trăm viên đạn từ các trận địa pháo binh của ta dội xuống đầu quân xâm lược khiến chúng tan rã. Sau trận chiến đấu này, Tiểu đoàn 1 vinh dự được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Ba. Lập chiến công ngay từ trận đánh đầu tiên đã thể hiện bản lĩnh của bộ đội pháo binh Việt Bắc quyết đánh thắng kẻ thù xâm lược. 

Đầu năm 1984, tại địa phận thuộc huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn đối phương có nhiều hành động vi phạm chủ quyền lãnh thổ nước ta, chúng lấn chiếm biên giới, khiêu khích gây rối, phá hoại hoa màu, tài sản của nhân dân ta… Nhận lệnh của cấp trên, cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 1 hăng hái lên tuyến đầu, sẵn sàng tiêu diệt địch. Những ngày sau đó, nhận thấy nhiều yếu tố bất lợi, đối phương giảm cường độ hoạt động, việc xâm lấn biên giới ít xảy ra. Vì vậy, ngày 29-8-1984, Tiểu đoàn 1 được lệnh cơ động về đơn vị.

Bước sang năm 1985, Lữ đoàn đã xây dựng và luyện tập thuần thục nhiều phương án SSCĐ, tham gia diễn tập Z85A ở Đình Lập, Lạng Sơn. Đây là cuộc diễn tập quy mô lớn đối với bộ đội pháo binh, sử dụng nhiều lực lượng, phương tiện, cơ động đường dài, hành, trú quân trên nhiều địa hình và thời tiết phức tạp đưa bộ đội vào sát thực tế chiến đấu. 

Trở về vị trí đóng quân thường xuyên, trước yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng quân đội trong tình hình mới, thực hiện quyết định của Bộ Tổng Tham mưu về tổ chức, biên chế Lữ đoàn Pháo binh thời bình thuộc Quân khu, Đảng ủy Lữ đoàn đã điều chỉnh quân số, sắp xếp cán bộ theo đúng quy định, ổn định tư tưởng bộ đội, thay đổi phiên hiệu đơn vị thuộc quyền. 

Tập trung xây dựng Đảng bộ Lữ đoàn vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức; nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức đảng và đội ngũ cán bộ đảng viên. Giữ vững nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt đảng. Xây dựng mối đoàn kết, thống nhất ý chí và hành động trong đơn vị. Tổ chức hiệu quả phong trào TĐQT của các cấp, các ngành; gắn phong trào TĐQT với thực hiện việc “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” và các cuộc vận động. Nhạy bén, kiên trì đấu tranh làm thất bại âm mưu, thủ đoạn “phi chính trị hoá Quân đội”, của các thế lực thù địch. Chủ động phòng chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, ngăn ngừa biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, phẩm chất, đạo đức, lối sống trong nội bộ Lữ đoàn. 

Duy trì nghiêm nền nếp, chế độ trực chỉ huy, trực ban tác chiến, kíp ban, phiên ban, chế độ chuẩn bị chiến đấu ở sở chỉ huy các cấp và các phân đội trực chiến. Tập trung huấn luyện bộ đội sát thực tế, sát đối tượng, phù hợp với địa bàn tác chiến và đặc thù đơn vị, tăng cường huấn luyện đêm, huấn luyện bộ đội làm chủ VKTBKT mới, hiện đại. Kết hợp chặt chẽ giữa huấn luyện giỏi với rèn luyện kỷ luật nghiêm. Tăng cường luyện tập chỉ huy, tham mưu, tổ chức diễn tập ở các cấp, diễn tập tổng hợp và hiệp đồng quân, binh chủng có bắn đạn thật hoàn thành tốt nhiệm vụ, an toàn tuyệt đối. 

Thường xuyên bảo đảm tốt công tác hậu cần, kỹ thuật cho các nhiệm vụ, nhất là nhiệm vụ huấn luyện, SSCĐ; thực hiện hiệu quả phong trào thi đua “Ngành Hậu cần Quân đội làm theo lời Bác Hồ dạy” và Cuộc vận động “Quản lý, khai thác VKTB, tốt, bền, an toàn, tiết kiệm và an toàn giao thông”. Phát huy tinh thần tự lực, tự cường, khắc phục khó khăn, bảo đảm tốt đời sống, sức khỏe bộ đội; thực hiện tốt phong trào xây dựng, quản lý doanh trại “Chính quy, sáng, xanh, sạch, đẹp”. 

Tích cực tham gia xây dựng, củng cố mối quan hệ đoàn kết quân dân, xây dựng thế trận lòng dân ngày càng vững chắc, thông qua thực hiện hiệu quả phong trào “LLVT Quân khu chung sức xây dựng nông thôn mới”. Lữ đoàn đã cử hàng nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ giúp nhân dân trên địa bàn đóng quân bằng nhiều việc làm thiết thực, hiệu quả. 

40 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, tiếp nối truyền thống “Chân đồng, vai sắt, đánh giỏi, bắn trúng” của bộ đội pháo binh anh hùng, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn 382 hôm nay tự hào viết nên truyền thống: “Tự lực, tự cường, chủ động, sáng tạo, đoàn kết, quyết thắng”, lập nhiều thành tích xuất sắc. Lữ đoàn vinh dự được tặng thưởng nhiều huân, huy chương. Ba tập thể gồm: Đại đội 12 (nay là Đại đội 3, Tiểu đoàn 1), Tiểu đoàn 23 (nay là Tiểu đoàn 1) và Lữ đoàn được phong tặng danh hiệu đơn vị Anh hùng LLVT nhân dân. Hàng trăm tập thể, cá nhân được các cấp trong và ngoài quân đội khen thưởng… Đây chính là hành trang quý báu để mỗi cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn ra sức thi đua hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, phát huy truyền thống đơn vị pháo binh anh hùng trên quê hương Việt Bắc.