Các thế hệ nhà báo Quân khu 1 trong lần hội ngộ tại Quân khu.

Mùa thu năm 1946, số đầu tiên của Báo Chiến khu ra đời đã kịp thời động viên phong trào cách mạng của quân và dân các dân tộc Việt Bắc trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Khi ấy không có tòa soạn khang trang, không có phòng biên tập, cũng chẳng có thiết bị hỗ trợ tác nghiệp như ngày nay. Những người làm báo vừa là cán bộ tuyên huấn, vừa là phóng viên, biên tập viên, có khi kiêm luôn cả người mang bản thảo đến nhà in.

Trong chiếc ba lô khi ấy có quân trang, vài nắm cơm, cuốn sổ nhỏ, cây bút chì, đôi khi thêm chiếc máy ảnh đã cũ. Những con đường họ đi là lối mòn xuyên rừng, men theo sườn núi, vượt qua thung sâu; có chuyến đi kéo dài nhiều ngày chỉ để ghi lại một trận đánh, một tấm gương chiến đấu hay một phong trào thi đua của đơn vị. Bản thảo được viết ngay trong lán nứa, dưới ánh đèn dầu, có khi vừa đặt bút viết, tiếng máy bay địch đã gầm trên đầu; có khi vừa ghi xong dòng cuối, cả tổ công tác lại tiếp tục hành quân.

Người phóng viên khi đó không đứng ngoài trận tuyến. Họ theo chân bộ đội đến các điểm cao, các trận địa pháo, những cung đường vận tải, những bản làng nơi đồng bào một lòng nuôi giấu cán bộ, chiến sĩ. Có người vừa ghi chép, vừa tránh bom; có người ôm máy quay, máy ảnh chạy qua làn đạn để kịp ghi lại khoảnh khắc chiến thắng. Những tác phẩm chân thực, mộc mạc ra đời từ đó không chỉ phản ánh hiện thực chiến tranh mà còn truyền đi niềm tin, ý chí, sức mạnh của quân dân Việt Bắc - mỗi bài báo là một lời động viên gửi tới tiền tuyến, mỗi số báo là một nhịp cầu nối hậu phương với mặt trận.

Chiến tranh lùi xa, những người phóng viên trẻ hôm nay không còn hành quân giữa khói lửa bom đạn như cha anh năm xưa, nhưng lại bước vào một hành trình khác: chinh phục yêu cầu của báo chí hiện đại. Chiếc máy ảnh cơ đã nhường chỗ cho máy ảnh, máy quay kỹ thuật số. Điều thay đổi lớn nhất không chỉ ở phương tiện, mà ở chính cách làm báo.

Một ngày tác nghiệp của phóng viên Báo Quân khu 1 thường bắt đầu từ thao trường, theo bộ đội luyện tập. Khi chương trình huấn luyện còn chưa kết thúc, những dòng tin đầu tiên đã được gửi về tòa soạn để cập nhật trên báo điện tử. Ít giờ sau, từ chính nguồn tư liệu ấy, bài viết, phóng sự truyền hình được biên tập, dựng hoàn chỉnh để kịp phát sóng, đăng tải trên các báo, đài Trung ương, Quân đội và địa phương. Những thước phim, hình ảnh nổi bật liên tục được cập nhật, chia sẻ trên các nền tảng mạng xã hội - Facebook, YouTube, TikTok - với cách thể hiện gần gũi, sinh động để lan tỏa sâu rộng hơn đến cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.

Mỗi chuyến công tác, một phóng viên Báo Quân khu đảm nhiệm nhiều vai trò: vừa viết tin, bài, vừa cầm máy quay, chụp ảnh, ghi âm, dựng phim, biên tập, thiết kế đồ họa, quản trị nền tảng số. Đằng sau mỗi tác phẩm là sự kết hợp giữa bản lĩnh chính trị, tư duy báo chí hiện đại và khả năng thích ứng với công nghệ mới. Dù nhịp làm báo gấp gáp, người làm báo Quân khu 1 vẫn giữ sự cẩn trọng vốn có, bởi công nghệ có thể giúp thông tin lan tỏa nhanh hơn, nhưng không thể thay thế trách nhiệm của người cầm bút trước sự thật.

Những năm gần đây, Báo Quân khu 1 đã xây dựng nhiều phim tài liệu có giá trị về tư tưởng và nghệ thuật, để lại dấu ấn tại các kỳ Liên hoan Truyền hình toàn quân, được Tổng cục Chính trị trao tặng Huy chương Vàng. Những tác phẩm đó không chỉ phản ánh đời sống của cán bộ, chiến sĩ và đồng bào các dân tộc trên địa bàn Quân khu, mà còn kể những câu chuyện chân thực về tình quân dân, về phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” bằng ngôn ngữ báo chí hiện đại.

Bên cạnh đó, nhiều phóng sự truyền hình và tác phẩm báo in đã đi thẳng vào những vấn đề từ thực tiễn, phản ánh sinh động đời sống trong lực lượng vũ trang Quân khu, góp phần lan tỏa những mô hình hay, cách làm sáng tạo và kịp thời cổ vũ các điển hình tiên tiến. Đó là thành quả của một tập thể luôn biết làm mới mình nhưng không chạy theo sự mới mẻ bằng mọi giá - đổi mới để phục vụ bạn đọc tốt hơn, để hình ảnh người chiến sĩ đến gần hơn với công chúng, nhưng vẫn giữ vững bản chất của báo chí cách mạng.

Những tấm huân, huy chương, bằng khen mà tập thể, cán bộ, phóng viên tòa soạn được Đảng, Nhà nước, Quân đội trao tặng qua các thời kỳ đã góp phần đặt nền móng, xây đắp truyền thống 80 năm vẻ vang của Báo Quân khu 1. Ngày nay, mỗi tác phẩm báo chí chất lượng, mỗi bộ phim tài liệu đạt Huy chương Vàng, mỗi tin, bài được cán bộ, chiến sĩ đón nhận chính là cách thế hệ người làm báo trẻ viết tiếp truyền thống “Đoàn kết, sáng tạo, đổi mới, phát triển”.

Từ số báo Chiến khu năm 1946 đến Báo Quân khu 1 hôm nay là hành trình 80 năm của nhiều thế hệ người làm báo mang quân phục. Dẫu thời gian đổi thay, dẫu phương thức làm báo không ngừng đổi mới, mạch nguồn ấy vẫn chưa bao giờ ngừng chảy - trong từng trang báo, từng khuôn hình, từng thước phim, và trong ý thức của những người luôn coi cây bút, chiếc máy quay là vũ khí trên mặt trận tư tưởng - văn hóa. Đó cũng chính là cội nguồn để Báo Quân khu 1 vững bước trên hành trình mới, tiếp tục vun đắp và lan tỏa truyền thống “Đoàn kết, sáng tạo, đổi mới, phát triển” mà các thế hệ đi trước đã gây dựng.