Thiếu tướng Dương Văn Quang, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chính ủy, Trưởng Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Quân khu trao Bằng khen tặng các tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc trong thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.​

Chủ động, quyết liệt trong tổ chức thực hiện

Quân khu 1 là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng, trải qua nhiều giai đoạn cách mạng, có nhiều đơn vị, lực lượng đã trực tiếp chiến đấu và anh dũng hy sinh. Tuy nhiên, công tác tìm kiếm, quy tập HCLS gặp không ít khó khăn do địa hình rộng, phức tạp, nhiều khu vực rừng núi thay đổi qua thời gian; hồ sơ, tài liệu chiến tranh lưu trữ được còn thiếu thông tin, không đồng bộ; nhân chứng lịch sử ngày càng cao tuổi, trong khi thông tin về vị trí chôn cất liệt sĩ ngày càng ít đi. Quá trình phát triển kinh tế xã hội, xây dựng cơ sở hạ tầng cũng làm thay đổi địa hình, địa vật tại nhiều khu vực.

Trước thực tế đó, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS (gọi tắt là Ban Chỉ đạo) Quân khu đã chủ động tham mưu, ban hành các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn; kiện toàn tổ chức, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị, địa phương. Các cấp ủy, chính quyền xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng; đưa nội dung thực hiện vào nghị quyết lãnh đạo, chương trình, kế hoạch công tác.

Theo đó, các đơn vị, địa phương đẩy mạnh triển khai tuyên truyền, vận động cung cấp thông tin bằng nhiều hình thức. Quân khu phối hợp với các nhà mạng viễn thông gửi hơn 7 triệu tin nhắn đến các thuê bao trên địa bàn; các cơ quan báo chí, hệ thống truyền thanh cơ sở tăng cường tuyên truyền về mục đích, ý nghĩa của Chiến dịch. Đặc biệt, việc phát phiếu thu thập thông tin đến từng hộ gia đình đã góp phần mở rộng nguồn tin từ nhân dân, thân nhân liệt sĩ và các nhân chứng lịch sử.

Trong năm 2026, toàn Quân khu đã phát hơn 913.150 phiếu, thu về gần 887.100 phiếu; trong đó 247 phiếu có thông tin về liệt sĩ. Các cơ quan chức năng tiếp nhận hơn 1.540 thông tin từ nhân dân, thân nhân liệt sĩ; tổ chức xác minh 450 nguồn tin, trong đó 22 thông tin có giá trị phục vụ khảo sát, tìm kiếm, quy tập. Hàng nghìn lượt thân nhân liệt sĩ cũng được tiếp nhận, trả lời, hướng dẫn về thông tin liệt sĩ và mộ liệt sĩ.

Nỗ lực tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Trên cơ sở kết quả xác minh thông tin, các địa phương chủ động tổ chức khảo sát thực địa, xây dựng kế hoạch, huy động lực lượng và phương tiện phù hợp với điều kiện từng khu vực. Trong năm 2026 và giai đoạn 1 “Chiến dịch 500 ngày đêm”, toàn Quân khu tổ chức 50 đợt khảo sát, tìm kiếm tại 49 vị trí, quy tập được 36/60 HCLS, đạt 60% chỉ tiêu Ban Chỉ đạo quốc gia giao.
Song song với nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập, công tác lấy mẫu HCLS tại các nghĩa trang liệt sĩ được Ban Chỉ đạo Quân khu tập trung lãnh đạo, chỉ đạo với yêu cầu chặt chẽ, chính xác, bảo đảm đúng quy trình. Qua khảo sát 419 nghĩa trang với tổng số 46.805 phần mộ, Quân khu xác định có 277 nghĩa trang với 4.722 phần mộ chưa có thông tin cần khai quật lấy mẫu phục vụ giám định ADN.

Để hoàn thành nhiệm vụ, các địa phương đã tổ chức tập huấn, hướng dẫn lực lượng trực tiếp thực hiện; chuẩn bị hồ sơ, phương tiện, trang bị và phối hợp chặt chẽ trong từng khâu khai quật, lấy mẫu, bảo quản, bàn giao. Đến ngày 15-9-2026, Quân khu hoàn thành khai quật, lấy mẫu 100% phần mộ cần lấy mẫu, sớm hơn 3 tháng so với kế hoạch của Ban Chỉ đạo quốc gia. Trong đó, có 3.428 mẫu đủ điều kiện giám định ADN (đạt 72,6%) đã được hoàn thiện hồ sơ, bàn giao đến các cơ sở giám định theo quy định. Các địa phương cũng phối hợp lấy gần 22.900 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ phục vụ công tác đối chiếu, xác định danh tính.

Bên cạnh đó, công tác rà phá bom mìn, vật nổ phục vụ tìm kiếm, quy tập được quan tâm triển khai, bảo đảm an toàn cho lực lượng làm nhiệm vụ. Tổng diện tích cần rà phá tại hai tỉnh Lạng Sơn và Cao Bằng là hơn 1.640ha. Đến ngày 20-10, Quân khu đã bàn giao sơ bộ các khu vực dự kiến triển khai cho đơn vị thi công chuẩn bị lực lượng, phương tiện, phấn đấu hoàn thành theo tiến độ Bộ Quốc phòng giao.

Tập trung tháo gỡ khó khăn, nâng cao hiệu quả giai đoạn 2

Theo Ban Chỉ đạo Quân khu, bên cạnh kết quả đạt được, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS còn một số hạn chế. Ở một số địa phương, công tác lãnh đạo, chỉ đạo thời gian đầu chưa thật sự quyết liệt; việc khảo sát thực trạng mộ liệt sĩ tại một số nghĩa trang chưa chặt chẽ, chính xác, dẫn đến phải điều chỉnh số liệu. Công tác thu thập, xác minh, xử lý thông tin tại một số địa bàn còn chậm; kết quả quy tập chưa đạt chỉ tiêu được giao. Tiến độ rà phá bom mìn, vật nổ phục vụ tìm kiếm cũng chưa đáp ứng yêu cầu.

Ban Chỉ đạo Quân khu yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Ban Chỉ đạo quốc gia; xác định công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS là nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, cần được tiến hành thường xuyên, liên tục với trách nhiệm cao nhất. Ban Chỉ đạo các cấp cần phân công rõ trách nhiệm, địa bàn, nhiệm vụ cho từng cơ quan, đơn vị; đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, vận động nhân dân, nhất là các cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và những người từng trực tiếp chiến đấu, phục vụ chiến đấu. Cùng với đó, các địa phương cần tiếp tục rà soát hồ sơ, tài liệu, đối chiếu thông tin giữa các nguồn, tổ chức khảo sát thực địa; tập trung lực lượng, phương tiện tìm kiếm tại những khu vực có thông tin rõ ràng, độ tin cậy cao.

Đặc biệt, đẩy nhanh tiến độ rà phá bom mìn, vật nổ, bảo đảm an toàn cho lực lượng tìm kiếm; tiếp tục số hóa, chuẩn hóa, cập nhật dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong quá trình giám định ADN và xác định danh tính bằng phương pháp thực chứng.

Nhiệm vụ tiếp theo của công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS và thực hiện giai đoạn 2 “Chiến dịch 500 ngày đêm”, Ban Chỉ đạo Quân khu xác định tiếp tục phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, trong đó LLVT làm nòng cốt; lấy công tác thu thập, xác minh thông tin làm khâu đột phá, lấy những địa bàn có thông tin rõ, có khả năng tìm kiếm làm trọng điểm. Quân khu phấn đấu quy tập 64 HCLS theo chỉ tiêu được giao trong giai đoạn 2; đồng thời tổ chức kết luận địa bàn, lập bản đồ tìm kiếm, quy tập khi Bộ Quốc phòng triển khai.

Mỗi phần mộ được tìm thấy, mỗi hài cốt liệt sĩ được xác định danh tính không chỉ là kết quả của một nhiệm vụ chuyên môn mà còn là sự tri ân sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Với quyết tâm chính trị cao và trách nhiệm trước các anh hùng liệt sĩ, thân nhân liệt sĩ, cán bộ, chiến sĩ LLVT Quân khu đang nỗ lực thực hiện tốt hơn nữa nhiệm vụ thiêng liêng này, góp phần xoa dịu nỗi đau chiến tranh, thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.